Rozdziały
Charakterystyka owiec Nolana
Owce rasy Nolana zalicza się do dużych ras mięsnych tzw. "szerstnych", nie wymagających strzyżenia. Jej oznaczenie kodowe w Europie oraz w Polsce to: NOL
Rasa ta cechuje się bardzo sympatycznym wyglądem oraz wyraźnym rysunkiem/uwidocznieniem mięśni.
Zgodnie z programem hodowlanym do oczekiwanych cech zewnętrznych oprócz białej barwy należą:
- ciemny pigment na nosie,
- ciemny pigment wokół pyska,
- ciemny pigment na racicach.
Rzeczony powyżej pigmnet poprawia odporność rasy Nolana na promieniowanie słoneczne.
Głowa Nolany typowo winna być i jest wąska, co znacząco ułatwia wykoty. Ponadto jest to rasa pozbawiona rogów co przekłada się na większe bezpieczeństwo obcowania z tą rasą.
Racice są twarde i bardzo twarde co umożliwia wypas na terenach wilgotnych również podczas "rześkich" i wilgotnych poranków ale też są wykorzystywane przez owce Nolana w celach obronnych.
Taki zbiór cech zewnętrznych sprawia, iż gdyby nie odstające uszy to owce te łatwo można pomylić np. z psem myśliwsko-obronnym.
Jest to rasa tzw. "sezonowa" a sezon na wykoty przypada od stycznia do maja każdego roku. W zależności od ilości dostępnego pokarmu i poziomu wykarmienia matek rodzi się od 1 do 3 młodych jagniąt.
Udało się zaobserować, iż owce Nolana z racji samodzielnego zrzutu wełny wykazują mniejsze zużycie takich pierwiastków jak Selen ale również Jod, stąd nawet w obszarach ubogich w te pierwiastki nie wymagają szczególnej supplementacji tych pierwiastków, podczas gdy konieczność taka występuje w przypadku ras utrzymujących wełnę i wypasanych na tożsamych obszarach.
Wspominana zdolność do zmiany okrywy przekłada się również na higienę a w konsekwencji na znaczącą redukcję problemu much i brak konieczności przycinania (tzw. kopiowania jako środka zaradczego) ogonów, co uznane zostało w Polsce za formę okaleczania zwierząt również w odniesieniu do owiec.
Prace nad projektem rasy Nolana zostały zapoczątkowane w latach 90-tych dwudziestego wieku a celem było stworzenie odpowiedzi na potrzebę utrzymania rentowności hodowli owiec wobec zapaści rynku wełny. Koncepcja została opracowana i zaprezentowana przez Dr Rolfa Minhorsta, który przekonał do jej wdrożenia grono hodowców i po dziś dzień sprawuje patronat honorowy nad rozwojem ras Nolana oraz Braunes Haarschaf.
W przypadku rasy Nolana jako rasę wyjściową przyjęto owce Wiltshire Horn a ich cechy przekładają się automatycznie na wiele użytecznych cech posiadanych przez rasę Nolana.
Samce osiągają wagę: 110-140 kg
Samice osiągają wagę: 70-90 kg
Ilość jagniąt w wykocie: 1-3, typowo 2 (przy bardzo mało energetycznej paszy: 1)
Barwa: biała, możliwe drobne ciemne pigmenty.
Cel hodowlany owiec Nolana
Głównym zamierzeniem w projekcie Nolana było przede wszystkim stworzenie dużej bezrożnej rasy typu mięsnego, zdolnej do samodzielnego zrzucania wełny przenaczonej dla celów przemysłowych (duże stada).
Jako, iż Nolana z założenia miała wypierać stoponiowo inne rasy, których hodowla straciła sens w związku ze spadkiem zapotrzebowania na wełnę, to oczywiście uwzględniono również fakt, iż owce te muszą funkcjonować w zróżnicowanym klimacie właściwym dla kontynentu europejskiego. Finalnie owce rasy Nolana fukncjonują w sposób zupełnie bezstresowy (w sensie komfortu termicznego) w naszych warunkach klimatycznych (niezależnie od obszaru) i właściwość taką wykazują już nowonarodzone jagnięta.
Ostatnim z wyznaczonch celów (tych o najwyższym priorytecie) było storzenie rasy mięsnej charakteryzującej się tuszami mięsnymi o najwyższej jakości. Owce Nolana charakteryzują się jadną z najniższych pośród ras dużych zdolności do tzw. "otłuszczania", co przekłada się na spadek nakładów pracy niezbędnej do oczyszczenia mięsa.
Owce Nolana wymagają pasz wysokiej jakości (duża zawartość białka i kaloryczność) co w połączeniu z ich wagą sprawia, iż są to owce dedykowane dla średnich i dużych gospodarstw konsekwentnie posiadających dostęp do wydajnych gleb również wysokiej jakości (niskiej klasy) oraz posiadających stosowny do wielkości gospodarstwa sprzęt rolniczy.
W rewanżu niejako otrzymujemy wspomnine wyżej wysokiej jakości tusze.
Można oczywiście hodować również pojedyncze sztuki w małym gospodarstwie ale należy pamiętać o potrzebie zabezpieczenia stosownej ilości paszy na zimę, podczas gdy kupowanie jakiejkolwiek owcy rasowej (o co w Polsce coraz trudniej) tylko na sezon letni nie jest szczególnie rentowne.
O ile Nolana są owcami odpornmi i naturalnie przystosowanymi do europejskich warunków klimatycznych,to ich obsługa (np. korekta racic itp.) wymaga minimum dwóch osób dorosłych z racji ich wagi i siły jaką dysponują.
Rekomendowana cena młodej samicy Nolana w Polsce: od 900PLN.
Rekomendowana cena młodego samca Nolana w Polsce: od 1100PLN.
Charakterystyka mięsa owiec Nolana
W ujęciu ogólnym:
obecny stan wiedzy na temat mięsa owiec pozwala stwierdzić, iż jest ono jednym z najzdrowszych sopośród spożywanych przez człowieka naturalnych pokarmów zwierzęcych.
Przede wszytskim mięso owiec jest nadzwyczaj bogate w bardzo wartościowe dla człowieka w tzw. kwasy orotowe. Kwasy te w tak dużej ilości jaka występuje w mięsie i organiźmie owiec sprawiają, iż owce jako jedne z nielicznych zwierząt nie chorują na raka. Stąd też jagnięcina czy młoda baranina stanowi jeden z najczęstszych składników diety antyrakowej zalecanej u ludzi.
Drugą mało znaną zaletą mięsa jagnięcego i baraniego jest fakt, iż mięso owiec cechuje się bardzo dużą zawartością (bodaj największą pośród lądowych zwierząt hodowlanych) zawartością wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, które kojarzymy jedynie z rybami, a które to mają tak cenne właświwości dla utrzymania niskiego poziomu cholesterolu oraz niskiej kaloryczności przyrządzonych potraw. Przy obecnym koszcie ryb oraz rosnących problemach związanych z zanieczyszczeniem mięsa ryb różnymi związkami szkodliwymi dla człowieka warto sięgnąć po jagnięcinę w celu uzupełnienia diety właśnie o wspomniane wilonienasycone kwasy tłuszczowe, zastępując nimi mniej przyjazne kwasy tłuszczowe nasycone bardziej obficie występujące w innych rodzajach mięs.
Innym argumentem przemaiwającym za spożywaniem mięsa jagnięcego i z młodych owiec jest duża zawartość kwasu linolowego cechującego się silnymi właściwościami przeciwutleniającymi oraz zdolnością do zwalczania tzw. "wolnych zarodników".
Udziec samca Nolany (waga przed ubojem: 38kg)
W przypadku owiec rasy Nolana poza urokliwym wyglądem zewnętrznym podkreślonym przez wspomniany w opisie rasy pigment na nosie największą wartość stanowi mięso i to nie tylko w ujęciu zdrowotnym (jak wspomniano powyżej) ale również w ujęciu kulinarnym.
Ponownie należy odwołać się do głównej rasy wyjściowej przyjętej w projekcie Nolana (ale również w odpowiednikach spoza UE), czyli Wiltshire Horn.
Owce Wiltshire Horn zamieszkiwały pierwotnie obszar o chłodnym (zimą) i wilgotnym klimacie posiadając przy tym całoroczny dostęp do paszy. Te dwie okoliczności przełożyły się na dwa bardzo ważne z hodowlanego i kulinarnego punktu widzenia aspekty:
- bardzo mała zdolność do gromadzenia zapasów tłuszczowych czyli bardzo niskie otłuszczenie tuszy lub całkowity jego brak oraz brak tzw. łoju,
- niespotykanie niski względem innych ras owiec poziom tłuszczu śródmięśniowego (podobnie jak u bardzo młodych koźląt), który nie zmienia się wraz z wiekiem jak ma to miejsce np. u kóz, stąd brak presji na jak najwcześniejszy ubój w celu utrzymania jakości tuszy,
- budowa okrywy zimowej przy spadających temperaturach oraz jej zrzut wiosną (czyli tak, jak przed udomowieniem).
Jako iż udział genów Wiltshire Horn w rasie Nolana przekracza 50% to cechy te zostały przeniesione na rasę Nolana ale... krótkowzroczne działania hodowców zmierzające do wyróżnienia swoich osobników osiągniętą wagą czy też krzyżowanie owiec rasy Nolana z innymi owcami łatwo prowadzą do zatracenia tych właświwości wskutek zmniejszenia udziału genów Wiltshire Horn. W konsekwencji uzyskać można osobniki cięższe np. o 10-15kg w wieku dorosłym ale... te dodatkowe kilogramy stanowi najczęściej w dużej mierze tłuszcz (oczywiście nie 100%) a do tego pojawia się problem ze zrzutem okrywy zimowej (wełny).
Stąd pierwszy wniosek dla potencjalnych hodowców owiec Nolana (mowa o osobnikach rasowych w rzetelnym tego słowa znaczeniu): nie warto nic w nich "zmieniać" (krzyżować itp.), gdyż sporo można popsuć i nic korzystnego ekonomicznie oraz jakościowo z tego nie wyjdzie - wręcz przeciwnie jak wskazują doświadczenia już zdobyte.
Łopatka samca Nolany (waga przed ubojem: 38kg)
Koncentrując się na rasie Nolana.
Zapaść na rynku wełny, która wystąpiła w latach 80-tych doprowadziła do bardzo gwałtownej redukcji pogłowia owiec w Polsce. Na przestrzeni kilku lat wybitych zostało kilka milionów dorosłych osobników. Ówczesna władza zadecydowała o wykorzytaniu tej sytuacji w celu zniwelowania deficytu mięsa i braków w zaopatrzeniu sklepów mięsnych w kraju. Konsekwencje tego działania towarzyszą nam do dziś, tzn. przeciętny Polak pamiętający tamte czasy wspomina baraninę (w procesie redukcji stad wykorzystano przede wszystkim starsze osobniki) jako mięso o ostrym i mało przekonywującym smaku przesyconym ("przepoconym") głównie tłuszczem pokrywającym owczą wełnę, tj. lanoliną.
Rzeczywisty smak mięsa owiec BNolana leży zupełnie na przeciwstawnym biegunie tego wspomnienia.
Mięso owiec Nolana jest bardzo delikatne w swoim smaku (który trudno też porównać do innego smaku), zupełnie niewyczuwalną jest nuta powiązana z lanoliną (modeluje i narzuca smak mięsa owiec noszących wełnę przez cały rok). Bardzo łatwo modelować przyprawami ostateczny smak przyrządzanej potrawy. Konsystencja męsa rónież jest bardzo delikatna (delikatniejsza od mięsa np. sarny) zwłaszcza w przypadku wyboru "duszenia" jako formy obróbki termicznej. Wspomniany delikatny smak sprawia, iż wielu konsumentów poddaje pod wątpliwość, czy faktycznie konsumują jagnięcinę czy może jednak np. mięso sarny lub innego zwierzęcia. Prowadzi to czasem do potrzeby obszrnych wyjaśnień zwłaszcza wobec osób pamiętających smak lat 80-tych lub smak przysłowiowego kebaba, który często wytwarzany jest z fragmentów mięsa delikatnie mówiąc "niskiej jakości".
Podobnie jak w przypadku mięsa Braunes Haarschaf odmienny i delikatny smak mięsa Nolana stanowi dla restauratorów i gospodarzy pole do wyróżnienia swojej propozycji kulinarnej. Szczególnie w czasach, w których trend zdrowego odżywiania stał się swego rodzaju tematem codziennych rozważań konsumentów a mięso Nolany w tych rozważaniach zaliczyć należy do nadzwyczaj niskotłuszczowych (z punktu widzenia tłuszczów nasyconych).
Nolana w związku z efektem zrzucania wełny na wiosnę zachowują w swoim mięsie bardzo dużo minerałów i mikroelementów, które w przypadku typowych owiec zużywane są na potrzeby odtwarzania po strzyżeniu i utrzymania bujnej okrywy z wełny.
Optymalna waga żywca do uboju dla owiec Nolana to 45-60kg i dla jakości oraz smaku mięsa tej rasy nie ma najmniejszego znaczenia, czy jagnię było w wieku 2-óch miesięcy czy też 10-ciu miesięcy.
W tym miejscu należy przekazać drugą uwagę dla potencjalnych hodowców owiec Nolana: podobnie jak na rynku występują różne odmiany pomidorów (Kiściowe, Pelati, Rzymskie, Koktajlowe, Malinowe) i charakteryzują się różnymi właściwościami oraz różną ceną, tak również w przypadku mięsa owiec występują tusze różnych ras, które również różnią się właściwościami, smakiem oraz ceną. Jeżeli dany hodowca nie potrafi dostrzec różnicy i jej wykazać, to nie będzie w stanie sprzedać racjonalnie swojego "produktu" a pakowanie jagniąt Nolana na samochód odjeżdżający do Włoch (taki popularny dość proceder w ostatnich latach) okaże się skrajnie nieekonomiczne dla właściciela hodowli owiec tej rasy.
Rekomendowana cena mięsa owiec Nolana:
od 20PLN za kilogram przed ubojem,
od 40PLN za kilogram w przypadku tuszy/półtuszy.
© Wszystkie prawa zastrzeżone